O ePodręczniku

Z e-Podrecznik
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

ePodręcznik ma stanowić pomoc w rozwiązywaniu merytorycznych i technicznych problemów związanych z komunikacją elektroniczną, przesyłaniem i walidacją dokumentów w postaci elektronicznej i papierowej, a także z wykorzystywaniem elektronicznych usług administracji publicznej.

Treść ePodręcznika została opracowana przez dr. Kajetana Wojsyka na zlecenie ówczesnego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w celu ułatwienia pracownikom wszystkich urzędów wykonywania swoich obowiązków z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej.

W przypadku dokumentów elektronicznych (lub tylko plików, co do których nie wiadomo jeszcze, czy można je zakwalifikować do grupy dokumentów) będących przedmiotem rozstrzygnięć, proponuje się stosowanie poniższej procedury. Procedura ta polega na przejściu przez ścieżkę decyzyjną mającą strukturę drzewa, którego korzeniem jest e-usługa (punkt wyjścia), a głównymi gałęziami dokument i podpis. Elementy dokumentu oraz podpisu są opisane w poszczególnych punktach. Jeśli otrzymany plik będzie spełniał kryteria dokumentu, będzie mógł być jako taki traktowany. Jeśli nie – będzie musiał być uzupełniony o elementy brakujące lub/i będzie musiał być uwierzytelniony.

Zatem w każdej sytuacji powinien wystąpić ciąg działań, którego celem będzie stwierdzenie, czy przesłany plik:

  1. Jest sporządzony w formacie pozwalającym na zapoznanie się z jego treścią, bez względu na formę, tzn. na w formacie pozwalającym na odczyt,
  2. Jest sporządzony w sposób jednoznaczny i czytelny (tzn. wiadomo, czego dotyczy),
  3. Jest zabezpieczony przed niekontrolowaną modyfikacją,
  4. Został sporządzony przez dającego się jednoznacznie i niezaprzeczalnie zidentyfikować wystawcę/twórcę dokumentu,
  5. Został stworzony w konkretnym, znanym celu,
  6. Został sporządzony w określonym czasie i miejscu.

Szczegóły postępowania wyjaśnione zostały w punktach dotyczących poszczególnych elementów e-usługi.

ePodręcznik w dniu jego udostępnienia zawierał informacje wg stanu prawnego na dzień 29 maja 2015 r., jednak od tego czasu - co jest naturalne - prawo w zakresie opisywanym w ePodręczniku ulegało - i nadal ulega licznym zmianom. Autor (mimo iż nie jest już związany umową) stara się nadal zapewnić aktualność treści, w szczególności aktualność dowiązań do przepisów prawa zamieszczonych w Internetowym Systemie Aktów Prawnych. W razie dostrzeżenia jednak przez czytelnika linku (dowiązania) do uchylonego już lub zmienionego przepisu autor prosi o zgłoszenie tego na adres k.wojsyk@csioz.gov.pl (wystarczy podać nazwę strony - hasło, w którym dany akt prawa jest powołany).

Jak korzystać z ePodręcznika

Treści artykułów ePodręcznika można przeglądać przechodząc przez kolejne kroki procesu weryfikacji dokumentu elektronicznego, o którym mowa w punkcie O ePodręczniku. Na końcu każdego artykułu znajduje się link Przejdź dalej, wskazujący kolejne artykuły, które zawierają informacje o pozostałych elementach procedury. ePodręcznik umożliwia również wyszukanie treści definicji poszczególnych haseł związanych z tematem elektronicznej komunikacji i świadczenia e-usług publicznych przez administrację publiczną. Szczegółowe informacje dotyczące sposobu korzystania z ePodręcznika można znaleźć w dziale Pomoc.

Od autora

Budowa e-administracji trwa już dziesiątki lat. Trudno się oprzeć wrażeniu, że wyznaczyliśmy sobie cel, którego nie potrafimy dokładnie zdefiniować, a tym samym osiągnąć. To, że nie potrafimy uzyskać znaczniejszej poprawy jakości naszego życia dzięki wykorzystywaniu informatyki, mając wszelkie po temu możliwości, wydaje się niezrozumiałe. Stosunkowo nieliczne sukcesy pojedynczych podmiotów, które wdrożyły i skutecznie wykorzystują systemy teleinformatyczne stanowią dowód, że takie systemy daje się budować. Jednak - mimo iż potrafiliśmy zbudować odrębne, silosowe rozwiązania, nie potrafiliśmy ich połączyć w większą całość.

Aktualnie obowiązujące prawo - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz.U.2017.2247 zwane dalej KRIR16) umożliwia realizację interoperacyjności systemów. Jednak na styku prawa, mającego głębokie, historyczne zakorzenienie w posługiwaniu się dokumentami papierowymi, oraz współczesnych technologii cyfrowych, umożliwiających posługiwanie się dokumentami elektronicznymi pojawiają się problemy. Zderzenie bowiem tych dwóch technicznie różnych „światów” stwarza sytuacje, w których administratywiści (ale nie tylko oni) stają często w obliczu podjęcia decyzji bez poczucia bezpieczeństwa prawnego, bez przekonania, że przyjmowany dokument jest wiarygodny, autentyczny, że może być silnym i niezaprzeczalnym dowodem w sprawie.

Niniejszy e-podręcznik zdecydowanie nie stanowi odpowiedzi na wątpliwości natury prawnej – gdyż będą one istniały tak długo, jak długo będziemy mieli do czynienia z prawem pełnym luk i nieprecyzyjnych sformułowań wynikających z różnych przyczyn, szczególnie z zaszłości historycznych. Prawo – z uwagi na długotrwałe procesy jego stanowienia – nigdy nie nadąży za postępem technicznym, a więc w sposób naturalny zawsze będzie hamowało proces usprawniania funkcjonowania administracji; z drugiej jednak strony funkcjonowanie administracji bez podstaw prawnych co do zasady jest niemożliwe.

Zawarte w niniejszym e-podręczniku definicje i opisy powinny pozwolić na uporanie się z większością problemów i wątpliwości dotyczących dokumentów w postaci elektronicznej, problemów związanych z konwersją formy i postaci oraz rozpoznawaniem obecności podpisów elektronicznych i ich rodzajów. Konsekwentne stosowanie spójnego aparatu pojęciowego umożliwia bowiem poprawne przekazywanie niezafałszowanej informacji oraz wiarygodnych dokumentów pomiędzy uczestnikami postępowania bez względu na rodzaj nośników oraz drogi przesyłania dokumentów.

(-) dr inż. Kajetan Wojsyk

Źródło finansowania

ePodręcznik powstał w ramach projektu Powszechne e-Usługi administracji publicznej na platformie ePUAP, finansowanego ze środków Programu Operacyjnego Kapital Ludzki.

"Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego"

Serwis prowadzony przez

"Ministerstwo Cyfryzacji - logo"